Pagina 759 di 887

Er zyn weinig of geen adelyke geslachten op Java--de regeerende

vorsten van Solo en Djokja niet uitgezonderd --welker titels en

officieele pozitie geen stof leveren zouden tot kontroverse en

verzet. Dit wacht maar op 't breken van een der mazen van 't net

waaronder de geheele javaansche huishouding gevangen ligt.

13. Mechanismus van 't Bestuur. Jonge lieden die den Havelaar

voor eerst lezen in deze uitgaaf, kunnen zich geen denkbeeld

maken, hoe volstrekt noodig in 1860 de schets was van de

inrichting onzer heerschappy in Indie, die in de volgende

bladzyden van den tekst gegeven wordt. En meer nog: op de

hoofdplaatsen in Indie zelf was, kort geleden nog, 't mechanisme

van ons Bestuur een gesloten boek. Van deze onkunde zou ik

vreemdklinkende voorbeelden kunnen aanhalen. Tot juist begrip

evenwel van de zeer kunstige--en toch eenvoudige!--wyze waarop 't

machtig Insulinde door een zwakke natie onder de knie wordt

gehouden, verwys ik naar m'n beide brochures over Vryen

arbeid.(*) De fout der Nederlanders is dat ze aan 't vreemde in

onze verhoudingen daarginds zoo gewoon zyn geraakt, dat ze er

niets byzonders meer in zien, en meenen dat alles vanzelf zoo

blyven zal.