887ページ中704ページ

De vertraging in 't verschynen van dezen druk is aan my te wyten,

en waarlyk niet aan myn zeer voortvarenden uitgever. Het blyft

evenwel twyfelachtig of 't woord: wyten goed gekozen is? Recht

tot verwyt immers veronderstelt schuld, en ik vraag of dit van

toepassing wezen kan op myn byna onverwinnelyken tegenzin om,

bladzy voor bladzy, woord voor woord, letter voor letter,

op-nieuw het treurig drama te doorleven, dat aan dit boek het

aanzyn gaf? Dit boek! Iets anders immers ziet de lezer er niet

in. My evenwel zyn deze bladen 'n hoofdstuk uit m'n leven ... my

was de korrektie 'n marteling, een marteling! Telkens ontviel de

pen m'n hand, telkens schemerde my 't oog by 't herlezen der

--nog altyd onvolmaakte en verzachte!--schets van wat er uit meer

dan vyf-en-twintig jaar geleden voorviel in 't vroeger onbekende

plekje gronds dat Lebak heet. En dieper nog was de indruk van

treurigheid by 't bedenken van wat er uit sedert ruim twintig

jaren op de uitgaaf van 't boek Havelaar gevolgd is.