Страница 718 из 887

De nederlandsche belastingschuldigen hebben geld te veel, naar 't

schynt.

(*) Dat Atjeh zou veroverd en de Atjinees overwonnen zyn, is 'n

leugen.

Wat overigens den oorlog met Atjeh aangaat, ik zal straks by de

aanteekeningen op den Havelaar wel genoodzaakt wezen daarop

nu-en-dan terug te komen. Nu reeds de opmerking echter, dat me

ook in dit opzicht gebleken is, hoe slordig dat boek gelezen

werd. Zelden of nooit ontving ik blyk dat men den tegenwoordigen

oorlog, en myn voorspelling daarvan, in verband wist te brengen

met den inhoud van 't dertiende hoofdstuk. By de groote

verspreiding van den Havelaar, is 't inderdaad vreemd dat, toen

in September '72 m'n waarschuwende brief aan den Koning

verscheen, en in 't volgend voorjaar de oorlog verklaard werd,

zoo weinigen zich herinnerden dat ik reeds in '60 op onze

gespannen verhouding met het atjinsche Ryk gedoeld, en bewys

geleverd had iets meer van die zaken te weten dan onze

krantenschryvers en Kamerleden. Ware dit anders geweest,

misschien zou myn welmeenende waarschuwing van September '72

beter vrucht gedragen hebben!