第832页 / 共887页

128. De wyze waarop Havelaar te handelen had. In de eerste plaats

was hy gebonden aan eed en instruktie, twee faktoren die hem

volkomen denzelfden weg aanwezen als zyn karakter en de

menschelykheid. Maar ... hy zou te doen krygen met den nergens

beschreven "geest des gouvernements" waarvan z'n onmiddellyke

chef de zeer onderdanige dienaar was. Die "geest" wilde--niet dat

er Recht geschiedde, maar slechts--dat de uiterlyke toestand

rustig bleef. Ieder had het oog op eigen welstand alleen, op

bevordering, op pensioen. Hoeveel Javanen men om dat doel te

bereiken, straffeloos moest laten uitplunderen en vermoorden,

deed niet tot de zaak. Zoo de Slymeringen, zoo de van Twisten! En

dit keurt de Natie goed. Wel verre van 't Havelaar dank te wyten

dat-i zich opofferde om aan dien onzedelyken toestand 'n eind te

maken, gist de onbeschaamdheid zoover dat men thans begint hem

z'n onbaatzuchtigheid aanterekenen als vergryp.