第170页 / 共887页

Ik zeg: nagenoeg. Want indien reeds alle bepalingen moeyelyk zyn,

geldt dit vooral van de beschryving van een persoon die zeer ver

van den dagelykschen grondvorm afwykt. Het zal dan ook wel hierom

wezen, dat romandichters hun helden gewoonlyk tot duivels of

engelen maken. Zwart of wit laat zich gemakkelyk schilderen, maar

moeielyker is 't juist weergeven van schakeeringen die

daartusschen liggen, wanneer men aan waarheid gebonden is en dus

noch te donker noch te licht mag kleuren. Ik gevoel dat de schets

die ik van Havelaar trachtte te geven, hoogst onvolkomen is. De

bouwstoffen die voor me liggen, zyn van zoo uiteenloopenden aard,

dat ze my door overmaat van rykdom in myn oordeel belemmeren, en

ik zal dus wellicht daarop, onder het ontwikkelen der

gebeurtenissen die ik wensch meetedeelen, ter-aanvulling

terugkomen. Dit is zeker, hy was een ongewoon mensch, en wel de

moeite van 't bestudeeren waardig.