第705页 / 共887页

Gedurig wierp ik de proefbladen terzyde, en trachtte het oog

myner ziel te richten op minder tragische voorwerpen dan die

welke Havelaars tot-nog-toe onbekroond streven my voor den geest

roept. Weken en soms maanden lang--myn uitgever kan 't

getuigen!--had ik den moed niet, de my gezonden proefvellen

intezien. By vallen en staan ben ik nu de korrektie

doorgeworsteld, een korrektie die me meer kost dan 't schryven

zelf. In den winter van 1859 immers, toen ik, gedeeltelyk in een

kamertje zonder vuur, gedeeltelyk aan een waggelend en smerig

herbergtafeltje te Brussel, omringd van goedmoedige maar tamelyk

onaesthetische faro drinkers, m'n Havelaar schreef, meende ik

iets te zullen bewerken, iets uitterichten, iets _tot stand te

brengen_. De hoop gaf me moed, de hoop maakte my hier-en-daar

welsprekend. Nog herinner ik my den indruk die me bezielde toen

ik aan haar schreef: _m'n boek is af, m'n boek is af!