第709页 / 共887页

Deze dwaling ... doch genoeg hiervan. Zeker is 't, dat ik van

zoo'n naif-wreede Jokrissiade geen voorgevoel had toen ik zoo

verheugd uitriep m'n boek is af, m'n boek is af! De overtuiging

dat ik waarheid zeide, dat ik gedaan had wat ik bezig was te

schryven, en het voorbyzien hoe 't lezend en luisterend Publiek

zoo gewoon is geraakt aan cant, aan zinledige praatjes, aan byna

doorgaande tegenstelling van zeggen en doen ... dit alles

vervulde my in 1859 met zooveel hoop als inderdaad noodig was om

't pynlyk schryven van den Havelaar mogelyk te maken. Maar thans,

nu me twintig jaar later al te voldoende gebleken is dat de Natie

party trekt voor de Van Twisten en konsorten--d.i. voor

schelmery, roof en moord--tegen my, d.i. tegen Recht,

Menschlievendheid en welbegrepen Staatkunde, nu viel my 't

behandelen dezer bladen oneindig zwaarder nog dan in 1859, al zy

't dan dat ook toen reeds de pynlyke bitterheid herhaaldelyk

dreigde de overhand te nemen. Hier-en-daar komt ze--op bladz.

131, byv.